Nasıl tanırım?
Çiçeklerin yaprak koltuklarında toplanmış, çiçek örtüsü bölümlerinin 3 veya 4 adet ve ikincil bırahtelerin dikenli olmaması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı, tarla
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Kasım
Arazi notu
23 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Yol kenarı
Olasılıkla bu bitkinin Türkiye’nin çeşitli yerlerindeki adları (örneğin hoşkuran) daha sonra Amerika kıtası orijinli olan diğer Amaranthus türlerine dağıtılmıştır. Bu bitkinin adı ya da etimolojisi hakkındaki bilgilerinizi aşağıdaki yorum bölümünde paylaşırsanız seviniriz.
Yaprakları ıspanak gibi pişirilmektedir. Tohumları nişasta açısından zengindir ve çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Tuz üretmek için kullanılmıştır. Bitkiden sarı ve yeşil renkli boya elde edilmektedir. Parazit düşürücüdür. Yapraklar bademcik iltihabı vakalarında çiğnenmiştir.
Organik olmayan koşullarda yetişiyorsa yaprakları nitrat depolayabilir ve bu durumda tüketilmesi önerilmez. Bu durumda bitki otçul hayvanlara da zararlıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Epitet Latince Yunanlaşan anlamına gelir. Olasılıkla Antik Yunan kaynaklarında geçen Amaranthus türünün bu olduğu düşünülmüştür.
45 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Tabanda ve çoğunlukla üst bölümde de dallı, dik, yatık ya da yatık-yükselici bir bitkidir. Gövde ince ila kalın, köşeli, çıplak ya da özellikle çiçek durumu bölgesinde sıklıkla gevrek tüylüdür. Yapraklar çıplak ya da zaman zaman seyrek tüylü, uzun saplı, yaprak ayası genişçe yumurtamsı ila baklavamsı-yumurtamsı ila darca şeritsi-mızraksı, 4 ila 55 mm uzunluğunda, 2 ila 30 mm genişliğinde, ucu sivri ila küt ve tabanda daralıcı ila kamamsıdır.
Çiçekler koltuklarda talkım kümeler halinde, erkek ve dişi çiçekler karışık ancak üst talkımlarda erkek çiçekler daha yaygındır. Bırahte ve ikincil bırahte darca mızraksı-dikdörtgensi ve sipsivri uçludur.
Çiçek örtüsü bölümleri 3 adettir. Ercik 3 adettir. Kapsül neredeyse küresel ila yumurtamsıdır. Tohumlar parlak, sıkıştırılmış ve siyah renklidir. Dilimizde ohraşan ve tilki kuyruğu adları ile bilinmektedir.