Site icon Kocaeli Bitkileri

Amaranthus deflexus (Sarkıkibik)

Amaranthus deflexus

Amaranthus deflexus; 11/09/2023; Bayındırlık; 108 m.; yol kenarı. © Hüseyin Doğan

Tanımı

50 cm büyüyebilen bir bitki olup gövdesi genellikle yatık ve bolca dallıdır. Gövde birkaç adet, ince ya da görece kalın, yeşil ila kırmızımsıdır. Yapraklar uzun saplı, yaprak ayası 1 ila 4 cm uzunluğunda ve 1 ila 2,5 cm genişliğinde, genişçe yumurtamsı ila mızraksı, tabanda kısaca kamamsı, tepede sivri ila küttür. Erkek ve dişi çiçekler aynı bitkide bulunur. Çiçekler gövdenin en ucunda ve yaprak koltuklarında belirir. Çiçekler yeşilin tonlarındadır. Meyve elipsoit kapsüldür. Tohumları siyah ve parlaktır.

Gözlem bilgileri

Bitkinin Güney Amerikalı orijinli olduğu düşünülmektedir ancak dünyanın özellikle ılıman bölgelerinin tamamına yayılmıştır. İlk defa on altıncı yüzyılda Avrupa üzerinden giriş yaptığı tahmin edilmektedir. Avrupa’da on sekizinci yüzyılda kültive edilmiştir. Akdeniz havzasının tamamında istilacı tür olarak görülür. Ülkemizde ilk defa Marmara bölgesinden kayıt bildirilmiştir ancak halihazırda diğer bölgelerde de yayılış göstermektedir. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Çoğunlukla tahrip edilmiş arazilerde, sulak alanların yakınlarında yol kenarında ve bazen de boş tarlalarda görülür. Kartepe ilçesinde gözlemlenmiştir. Temmuz ve eylül ayları arasında çiçek açar. Deniz seviyesinden 500 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Türkçe adı

Dilimizde sarkık ibik adı ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Tür adı Latince aşağı doğru eğilmiş anlamına gelir. Özgün tanımda “spicis fructiferis nutantibus distinguere” ifadesi yer almakta olup, bu bitkinin meyvelerinin aşağı doğru sallanıyor olmasının, ayırt edici özelliği olduğu anlamına gelmektedir.

Fotoğrafları

Exit mobile version