Amaranthus blitoides (Mor darımancarı)

derleyen:

Özet

Amaranthus blitoides (Mor darımancarı) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve yaz ortasından kış başına kadar çiçek açan bir bitkidir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Caryophyllales

Karanfil takımı

Amaranthaceae

Horozibiğigiller

Amaranthus

Horozibiği

Tanımı

Amaranthus blitoides (Mor darımancarı) genellikle 60 cm büyüyebilen bir bitki olup gövdesi genellikle yatıktır. Çiçekler yaprak koltuklarında çıkar ve çoğunlukla yeşil renklidir. Yapraklar en çok 3 cm uzunluğunda ve en çok 1 cm genişliğindedir. Güneşli bölgeleri ve geçirgen toprakları tercih eder. Tohum yoluyla çoğaltılır ve sıcaklık değerleri yüksekse hızlı çimlenir. Tohumları toprakta on yıla kadar canlılıklarını korur.

Gözlem bilgileri

Bitkinin Orta ve Kuzey Amerikalı orijinli olduğu düşünülmektedir ancak Güney Amerika ve Avrasya’da doğallaşmıştır. Genel anlamda istilacı tür olarak kabul edilir. [HaritaSinonimler] Çoğunlukla tahrip edilmiş arazilerde, yol kenarında ve bazen de boş tarlalarda görülen bitki umumiyetle temmuz ve kasım ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 400 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adı

Dilimizde mor darımancarı ve sürünücü horoz ibiği adları ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Tür adı Latince Blitum’a benziyor anlamına gelir. Her ne kadar horozibiğigiller ailesine bağlı Blitum adında bir cins olsa da burada atıf bitkinin genel görünüm itibariyle Amaranthus blitum (hoşkuran) türüne benzediği yönündedir.

Gıda

Vitamin ve nişasta bakımından zengin olan tohum ve yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Bitkinin Amerikan yerlileri tarafından tüketildiği bilinmektedir. Genç sürgünler haşlanıp kurutulduktan sonra kış aylarında yenilmektedir. Tohumlar öğütülerek keçi sütü ile birlikte tüketilmiştir. Tohumları öğütülerek çorbalarda çeşni olarak kullanılmıştır.

Dikkat

Bilgi

Zamk yapımında kullanılmıştır. Bitkiden sarı ve yeşil renkli boya elde edilmektedir.

Fotoğrafları