İçeriğe geç

Althaea officinalis (Hatmi çiçeği)

Hatmi çiçeği


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Ebegümeci takımı › Ebegümecigiller › Gülhatmi › Hatmi çiçeği

Dağılımı

Bitkinin doğal olarak batı Asya, kuzey Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Azami 2 metre büyüyebilir. Yapraklar kısa saplı, yuvarlak, yumurtamsı yüreksidir. İki yüzey de yoğun tüyle kaplı, yumuşak ve kadifemsidir. Ercikler tüple bitişiktir. Başçıklar böbrek biçimlidir. Tohumlar eylül ve ekim aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. -25 dereceye kadar dayanıklıdır.

Gözlem

Yol kenarı, tarlalar ve nemli bölgelerde görülür. Başiskele ilçesinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir.

Yaygın adları

Hatmi çiçeği, Tıbbi hatmi.

Çiçek zamanı

Haziran-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1500 metre arası.

Etimoloji

Cins adını Kalydon kralı Oineus’un karısı Althaea’dan (Ἀλθαίᾱ) almıştır. Oğlu Meleager doğduğunda kader tanrıçaları Althaea’ya bir dal uzatmış ve dal sağlam kaldıkça oğlunun yaşayacağını söylemişlerdir. Meleager’ın yıllar sonra yaşanan bir anlaşmazlıkla annesinin iki kardeşini öldürmesi üzerine, Althaea dalı sakladığı yerden çıkarıp ateşe atar ve oğlu ölür. Hemen ardından kendi de intihar eder. Bitki ile karakter arasındaki bağlantı net olmamakla birlikte, althaea kelimesi Yunanca sağlık veren ve iyileştiren anlamına gelmektedir. Althaea türleri de antikçağda iyileştirici özellikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktaydı. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Türün geleneksel olarak tıbbi amaçlarla kullanılmasına işaret eder.

Mutfak

Yapraklar ve kök çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Tomurcuklarından turşu yapılır. Haşlanarak soğanla birlikte kızartılarak tüketilir. Çiçeklerinden çay elde edilir.

Geleneksel tıp

Sindirim kanalı, idrar ve solunum organları gibi mukus zarlarının iltihap ve tahrişlerinin tedavisinde çok etkilidir. Morluklar, burkulmalar, ağrıyan kaslar, böcek ısırıkları, cilt iltihapları için haricen uygulanır. Bütün bitki, özellikle kök, öksürük giderici, teskin edici, idrar söktürücü, yumuşatıcı, hafifçe müshil ve diş tedavi edicidir. Yapraklar demlenerek sistit ve sık idrara çıkma tedavisinde kullanılır. Kurutulmuş kök diş fırçası olarak kullanılır. Dişeti üzerine uygulanarak ağrı giderir. Kök cilt yumuşatıcısıdır.

Hipokrat: Aşırı kan kaybı yaşayan ya da susuz kalan kimseler için kökleri balla kaynatılarak içirilir. Astım ve dizanteri vakalarında etkilidir.

Galen: Sertliklere karşı kullanılır.

Dioscorides: Bal ve su ile birlikte yaralar, kabakulak, şişlikler, meme iltihabı, apış arası sorunları, çürükler ve tümörlere uygulanır. Kaynatılarak rahim iltihabı vakalarında kullanılır. Kök kaynatılarak dizanteri, kalça ve fıtık vakalarında kullanılır. Sirke ile kaynatılarak gargara yapıldığında diş ağrısını yatıştırır.

Plinius: İltihaplı tümörleri dağıtır. Öksürük gidericidir.

İbn-i Sînâ: Sirke ile birlikte cilt lekelerini gidermek için kullanılır. Sıraca, eklem ağrısı, arpacık ve siyatik vakalarında başvurulur. İltihap gidericidir. Susuzluk gidericidir. Taş düşürücüdür.

Birûni: Allah’ın insanlara yardım eden bazı “silahları” vardır ve bu bitki de onlardan biridir.

Muyîddin Mehî: Öksürük gidericidir.

Abdulvehhâb bin Yusuf: El ve ayaklarda görülen çatlaklara karşı yaprakları kullanılır.

Şirvanî Mahmud: Öksürük giderici ve göğüs ağrısında faydalıdır.

Biliyor musunuz?

Kök kurutularak çocuklarda diş çıkarma esnasında kullanılır. Kökü cilt yumuşatıcı olarak kullanılır.

Literatür

Species Plantarum 2: 686. 1753. L.

“Althaea officinalis (Hatmi çiçeği)” hakkında 1 yorum

Bir Yorum Yazın