İçeriğe geç
Anasayfa » Alstroemeria aurea (Peru zambağı)

Alstroemeria aurea (Peru zambağı)

FLORA NICOMEDIAE • CHILE-ARGENTINA

Nasıl tanırım?

Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Sadece bahçe ve mezarlıklarda görmek mümkündür. Doğallaşmış bireylere rastlamadık. Kocaeli’nin doğal türleri arasında benzeri yoktur.

Habitat

Bahçeler, mezarlıklar

Statü

Egzotik

Çiçeklenme

Mayıs – Haziran

Arazi notu

07 Mayıs 2024 • İzmit • 110 m • Mezarlık

Bilgi

Ana vatanında sık sık yaşanan büyük orman yangınlarında toprağın üstündeki parçaları küle dönse de rizomları asla zarar görmez. Böylece etraftaki tüm rakip ağaçlar ve çalılar yok olmuşken, küllerin arasından ilk fırlayan ve dağ yamaçlarını saran ilk bitki olur.
Kapsüller kurudukça içlerindeki gerilim ve basınç artar. Ufak bir esintide veya bir hayvanın dokunuşuyla kapsül aniden büyük bir patlama sesiyle infilak eder. İçindeki sert tohumları 3 ila 5 metre uzağa birer mermi gibi fırlatır.
Kokusuz olan çiçeklerde bulunan kırmızı veya kahverengi benekler ve çizgiler, polen toplayan böceklere nektarın yerini göstermek amacıyla gelişmiştir. Yaprakları, sapından itibaren 180 derece kıvrılarak büyür. Bu sayede yaprağın alt yüzeyi yukarı bakar ve bitki, zorlu And dağları koşullarında maksimum güneş ışığını yakalamakta ve sert rüzgarlara karşı direncini artırmaktadır.

Folklor

Efsaneye göre, genç bir kız olan Amancay, ailesinin karşı çıktığı sevgilisi Quintral’a kavuşamaz. Quintral öldüğünde ise Amancay, onu kurtarabilecek tek şeyin dağların zirvesindeki altın sarısı bir çiçek olduğunu öğrenir. Amancay, bu çiçeği koparmak için dağın zirvesine tırmanır, ancak tanrılar çiçek karşılığında ondan kalbini ister. Amancay, sevgilisini kurtarmak için kalbini verir. Amancay’ın kalbinden akan kan damlalarının her biri, dağlara altın sarısı birer Amancay çiçeği olarak düşer. Bu nedenle, birine Amancay çiçeği hediye etmek, tüm kalbini ve koşulsuz aşkını vermek anlamına gelir.
Günümüzde satışta olan çok sayıda kültivarın atası kabul edilmektedir. Her ne kadar yaygın olarak Peru zambağı adı ile bilinse de Peru’nun doğal bitkisi değildir. Öte yandan tarihsel olarak Peru, Ekvador, Kolombiya, Şili ve Arjantin İnkaların birleşik toprakları içindeydi. İşin doğrusu bitki İnka zambağı adıyla da bilinmektedir.

Dikkat

Usaresin bazı kişilerde deri döküntülere neden olabileceği rapor edilmiştir.
Rizomlar hayli kırılgandır. Bu nedenle, sökülüp nakledilmesi veya bölünmesi zor dikkat ister.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins 9 Ağustos 1736 – 5 Mart 1794 tarihleri arasında yaşamış İsveçli bitkibilimci Klas von Alstroemer‘a adanmıştır. Carl Linnaeus, havarilerinden biri olan Alströmer’in adını bu cinse vererek öğrencisini onurlandırmıştır. Epitet Latince altın sarısı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder. Özgün tanımda bu “Corolla orange-coloured” olarak belirtilmiştir. Öte yandan çiçekler turuncu, kırmızı ve pembe tonlarında da olabilmektedir.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 45 cm büyüyebilen bir geofittir. Gövde çok sayıda, dik, basit ve çıplaktır. Kökler kırılgan ve etlidir. Yapraklar 11 cm uzunluğunda, 1,5 cm genişliğinde ve çok sayıdadır. Bunlar şeritsi ya da eliptik, çıplak, açık yeşil renkli, mumlu ve çok sayıda damarlıdır.

Çiçek durumu şemsiye halinde ve diktir. Taç turuncu ya da kültür örneklerinde değişik renklerde ve koyu renkli şeritler ya da lekelerle bezelidir.

Kapsül küresel ve belirgin çıkıntılıdır. Dilimizde peru zambağı adı ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir