Nasıl tanırım?
Başçıkların aşkın, sıpatanın kalıcı, yaprakların içi boş ve çiçek örtüsü bölümlerinin mor renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık, sahil, tarla, çalılık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
18 Haziran 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
En ilginç özelliklerinden biri, çiçek örtülerinin önce yeşil, sonra yukarıdan aşağıya doğru pembe-mor renge dönüşmesidir. Bu, çiçeklenme döneminin başında iki renkli bir görünüm oluşturmaktadır.
İçerdiği yoğun kükürt bileşikleri sayesinde doğal bir pestisittir. Kokusu köstebek, fare ve birçok zararlı böceği uzak tutar.
Soğanı ve yaprakları çiğ veya pişirilerek tüketilebilir ve soğanın yerine kullanılabilir. Yaprakları salatalarda garnitür olarak da kullanılır.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Bu cinsin ait türlerin aşırı tüketilmesi sonucu zehirlenme vakalarının yaşandığı bilinmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca öğütmek anlamına gelir ve bu bağlamda cinse bağlı sarımsak dişlerinin öğütülerek çeşitli yemeklerde kullanılmasına işaret etmektedir. Bazı kaynaklar ise kelimenin kaçınmak anlamına geldiğini ve bu nedenle sarımsağın rahatsız edici kokusuna dikkat çekildiğini belirtmiştir. Epitet Antik Yunanca küresel başlı anlamına gelmektedir. Türün çiçek durumuna dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “Allium staminibus alterne trifidis, foliis gramineis, radice multiplici, floribus sphaerice congestis” cümlesi ile belirtilmiştir.
Soğanı yumurtamsı ve 1 ila 2 cm çapındadır. Dış gömlek zarsı veya derimsidir. Soğancıklar beyaz ya da sarımsı renkli, sipsivri uçlu, saplı ve gövdenin alt bölümünün kılıfları ile örtülmüştür. Gövde 50 ila 90 cm uzunluğundadır.
Yapraklar 2 ila 6 adet, içi boş, 1 ila 4 mm genişliğinde, yarı silindirik ve olukludur. Sıpata 2 valfli, kısa gagalı ve kalıcıdır. Şemsiye küresel ya da geniş biçimde yumurtamsı ve 1,5 ila 5 cm çapındadır. Çiçek saplarının uzunlukları eşit değildir.
Çiçek örtüsü silindirik, darca yumurtamsı veya yumurtamsı dikdörtgensidir. Bölümleri koyu kırmızımsı mor, nadiren beyaz renkli ve 3,5 ila 5 mm uzunluğundadır. Ercikler aşkındır. Kapsül 4 mm uzunluğundadır. Dilimizde yılan sarmısağı adıyla bilinmektedir.