Allium ampeloprasum

Pırasa


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiAkdeniz elementi, Haşerat kovucu, Asgari endişe (LC).

Dolaşım

Bitkiler › Kuşkonmaz takımı › Nergisgiller › Soğan › Pırasa

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasından orta Asya’ya kadar olan bölgede yayılış gösterir.

Genel bilgiler

50 cm ila 1,5 metre büyüyebilenbir bitkidir. Soğanı genişçe oval ila küresel ve 2 ila 6 cm çapındadır. Dış gömlek kül grisi renginde ve kağıtsıdır. Soğancıklar küresel ya da miğfer şekilli, çok sayıda ve 3 ila 5 mm çapındadır. Yapraklar 4 ila 10 arası sayıda, 5 ila 20 mm genişliğinde ve düzdür. Çiçek kurulu küresel şemsiye halinde olup, yaklaşık otuz çiçek bulundurur. Sıpata 8 cm uzunluğundadır. Çiçekler beyaz, pembe ya da kırmızı renkli olabilir. Çiçek sapları mor, kırmızı, leylak ya da yeşil renkli, çiçek örtüsünden birkaç kaç daha uzun ve eşit değildir. İplikçikler mor, leylak ya da beyaz renklidir ve dışarı taşarlar. Kapsül 4 mm uzunluğundadır. Haziran, temmuz ve ağustos aylarında çiçek açar.

Gözlem

Ormanlık alanların kenarları, çalılık, kayalık alanlar, yol kenarı ve deniz kıyısında görülür. Kocaeli için yaygın bir türdür. İzmit ve Gebze ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Pırasa, Kaya sarımsağı.

Etimoloji

Cins adı Latince “yumru” anlamına gelir. Kelime soğan ve sarımsak gibi mutfak sebzelerinin yumrularını karşılar. Tür adı Antik Yunanca “bağ pırasası” anlamına gelir. Türün kadim adıdır ve muhtemelen üzüm bağlarında görülmesine işaret etmektedir.

Mutfak

Soğanı ve yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Çiçekleri yemeklerde çeşni olarak kullanılır. Soğancıklar sarımsak tadına sahiptir ve salata ve yemeklere eklenir. Soğancıklardan turşu yapılır.

Geleneksel tıp

Antikanser özellikler gösterir. Tıbbi bağlamda sarımsak ikamesi olarak kullanılır.

Dioscorides: Çiçekleri kabuslara neden olur, idrar söktürücü ve mideye faydalıdır, adet akışını sağlar, ancak görme sorunlarına yol açabilir ve mesane ve böbreklerde ülser varsa ağrıya neden olabilir. Yaprakları deniz suyu ve sirke ile haşlanırsa rahim sertliğine faydalıdır. Sirke ile karıştırılmış suyu burundan gelen kanı durdurur, zührevi hastalıklara iyi gelir ve göğüs rahatsızlıklarında etkilidir. Akciğerleri temizler.

İbn-i Sînâ: Ben ve siğilleri gidermek için kullanılır. Yara ve şişlere uygulanır. Burun kanamasını durdurmak için kullanılır. Aşırı tüketimi baş ağrısına neden olur. Gaz yapar. İdrar söktürücü ve adet akışı teşvik edicidir. Hemoroid tedavisinde kullanılır. Cinsel isteği arttırır. Dizanteri ve kulak ağrısı vakalarında kullanılır. Suyuna yılan sokması vakalarında başvurulur.

Biliyor musunuz?

Bitkinin suyu güve kovucudur. Bitkinin tamamı böcek ve köstebek kovucudur.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 294. 1753. L.

Yorum yazın