İçeriğe geç

Agrimonia eupatoria (Koyunotu)

Koyunotu


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiBoya bitkisi.

Dolaşım

Bitkiler › Gül takımı › Gülgiller › Fıtıkotu › Koyunotu

Dağılımı

Bitki doğal olarak batı Asya ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

20 cm ila 1 metre büyüyebilir. Taban yaprakları genellikle rozet halindedir. Koyu yeşil olan bitkinin tamamı tüyle kaplıdır. Meyve dikenlidir ve bitki ile temas eden herhangi bir canlıya tohumları yapıştırır. Çiçek uçları kayısıya benzer bir koku yayar. Yapraklar teleksi ve testere dişlidir. Çiçekler erseliktir. Beş sarı ve yuvarlak taç yaprak görülür. Tohumlar ağustos ve eylül arası olgunlaşır. Tohumlar 13 derecede 2 ila 6 hafta arasında çimlenir.

Gözlem

Nemli çayırlar ve sulak alanların kenarlarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Koyun otu, Fıtık otu, Kasık otu, Kızıl yaprak, Kuzu pıtrağı, Egir otu.

Çiçek zamanı

Mayıs-Eylül ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “gelincik” anlamına gelir. Cinsin meyveleri Papaver argemone (Kum haşhaşı) meyveleri gibi dikenlidir ancak tek başına bu bağlantı için yeterli görülmüyor. En açık bağlantı her iki bitkinin de aynı sağlık sorununda kullanılması ile açıklanabilir. Mesela göz sorunlarında kullanılmaları gibi… Dioscrorides, Papaver argemone ile Agrimonia eupatoria’nın sıklıkla karıştırıldığını yazar. Tür adı Latince “Mithridates Eupator’a” anlamına gelir. MÖ 132 – MÖ 63, Anadolu’da MÖ 120 – MÖ 63 yıllarında hüküm süren Pontus kralı.

Mutfak

Kurutulmuş yapraklarından ferahlatıcı bir çay elde edilir. Çiçek ve yaprakları kurutularak klasik çaya aroma vermesi için eklenir.

Geleneksel tıp

Büzücü olup sindirim sistemi ve ishale karşı faydalıdır. Kan temizleyici ve idrar söktürücüdür. Dahilen; sarılık ve karaciğer şikayetlerinde etkilidir, boğaz ağrısı için gargara olarak kullanılır. Haricen; yaralar, cilt problemleri ve hemoroit tedavisinde kullanılır. Meşhur bir yara iyileştiricidir. Bitki ayrıca ateşli silahlardan alınan yaralarda da etkilidir.

Aşağıda yer verilen özelliklerde anılan bitkinin Eupatorium cannabinum olma ihtimali de mevcuttur, ki metinlerde verilen fiziksel özellikler aşağı yukarı uygunluk gösterir.

Dioscorides: Yaprakları yara iyileştiricidir. Tohumları dizanteri ve yılan ısırmaları vakalarında etkilidir.

Plinius: Pontus krallığının himayesi altındaki bir bitkidir. Tohumları dizanteri vakalarında kullanılır.

İbn-i Sînâ: Saçkıran vakalarında kullanılır. Yara iyileştiricidir. Uyuz ve kaşıntıya karşı sirke ve bal ile birlikte kullanılır. Karaciğer, dalak ve mideye faydalıdır. Ateşli hastalıklarda kullanılır.

Birûni: Kan durdurucudur. Saçkıran, sıraca ve cilt kuruluğu vakalarında etkilidir. İltihaplı yaraları iyileştirir.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Kökünden sarı boya elde edilir. Bitkin meyveleri hayvanların yünlerine yapışarak dağılır, ilginç biçimde, yünlü olan koyunlar bitkiyi severek tüketirken, kıllı olan at, domuz ve inek gibi otçullar bitkiden uzak durur.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 448. 1753. L.

Bir Yorum Yazın