Actinidia deliciosa (Kivi)

Kivi


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, Neofit bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Funda takımı › Kivigiller › Kivi › Kivi

Dağılımı

Bitki doğal olarak Çin’de yayılış gösterir ancak mutfak değeri nedeniyle günümüzde dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir. Türkiye üretim bakımından dünyada ilk onda yer alır. Çok sayıda kültürü vardır.

Genel bilgiler

9 metreye kadar uzayabilen odunsu ve sarılıcı bir çalıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli, uzun saplı, dökülücü, oval ila dairesel, tabanda yüreksi ve 7,5 ila 12,5 cm uzunluğundadır. Genç yapraklarda kırmızı tüyler görülür ancak olgun yaprakların üst yüzeyi yeşil renkli ve tüysüz, alt yüzeyi ise beyaz tüylü ve belirgin damarlıdır. Çiçekler kokulu, tek ya da iki evcikli, yaprak koltuklarında tek ya da üç adet, beş ila altı taç yapraklı, başlangıçta beyaz iken zamanla sarı renkli, 2,5 ila 5 cm çapında ve merkezde çok sayıda erciklidir. Erkek ve dişi çiçekler farklı bitkilerde olur ve meyve isteniyorsa erkek ve dişi bireyler yakın dikilmelidir. Meyve dikdörtgensi ve 6 cm uzunluğundadır. Meyvenin kabuğu kızıl kahverengidir, sert ve kahverengi tüylerle kaplıdır. Meyvenin eti yeşil renkli, parlak, sulu ve lezzetlidir.

Gözlem

Bahçe, sera ve yol kenarında görülür. Karamürsel ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kivi.

Çiçek zamanı

Mayıs-Haziran ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “tekerlek” anlamına gelir. Çiçeklerin belirgin dairesel yapısına işaret eder. Ancak bu kesin bir çıkarsama olmaktan uzaktır. Cins adından çok sayıda farklı etimolojik yönelim bulmak mümkündür. Cinsin kökenindeki “ἀκτίς” kelimesi “kol, parlak, huzme, vb.” anlamlara da gelir. Ancak her durumda atıf çiçekleredir. Tür adı Latince “lezzetli” anlamına gelir. Türün meyvesinin sulu ve lezzetli olmasına işaret eder.

Mutfak

Meyve çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Meyve de çok sayıda tohum vardır ancak bunlar da meyve ile birlikte tüketilebilir. C vitaminin bakımından zengindir. Yapraklarının da tüketilebileceği rapor edilmektedir.

Geleneksel tıp

Meyve, gövde ve kökler idrar söktürücü, ateş düşürücü ve yatıştırıcıdır.

Biliyor musunuz?

Kabuğundan kağıt elde edilir.

Fotoğrafları

Literatür

Guihaia 4(3): 181. 1984. (A.Chev.) C.F.Liang & A.R.Ferguson

Bir Cevap Yazın