Achillea millefolium

Civanperçemi


Anahtar kelimeler: Asgari endişe (LC)Tıbbi bitkiYenilebilir bitki, Süs bitkisi, Haşerat kovucu, Avrupa-Sibirya elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Civanperçemi › Civan perçemi

Dağılımı

Bitki doğal olarak kuzey yarımkürede yayılış gösterir ancak yem ve süs bitkisi olarak dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır.

Genel bilgiler

10 cm ila 1 metre büyüyebilir. Yapraklar iki ya da üç teleksi, 5 ila 20 cm uzunluğundadır. Yaprakların tüylülük durumları değişkendir ve gövde üzerinde sarmal olarak dizilidir. Dilsi çiçekler 4 ila 6 arası sayıda ve beyaz renklidir. Disk çiçekleri beyaz ya da pembe renklidir. Güçlü ve hoş bir kokusu vardır. Popüler bir süs bitkisidir. Kuraklığa dayanıklıdır. Güneşli bölgeleri ve geçirgen toprakları tercih eder.

Gözlem

Alpin çayırlarda ve orman açıklıklarında görülür. Başiskele ve Gölcük ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Civanperçemi, Ayva dana, Dülgerotu, Civan pençesi, Binbir yaprakotu, Yaraotu, Aşıl.

Etimoloji

Cins adını efsanevi Aka kahramanı Akhilleus’den (Ἀχιλλεύς) almaktadır. Akhilleus hakkında en detaylı bilgiler Homeros’un İliada adlı eserinde yer almaktadır. Troia Savaşı esnasında Agamemnon ile arasında anlaşmazlık yaşanan Akhilleus, savaş meydanını terk eder ve onun savaşa dâhil olmadığı süre boyunca Akalar savaşta üstünlük kuramaz. Ancak Akhilleus’un en yakın arkadaşı Patroklos’un Hektor tarafından öldürülmesi üzerine Akhilleus tekrar savaş meydanına döner. Savaşın sonlarına doğru Paris’in attığı bir okla topuğundan yaralanır ve bu yara nedeniyle ölür. İliada’nın on ikinci bölümünde, okla yaralanan Eurypylus çevresindekilere “Beni gemiye taşıyın ve yaramın üzerine yara iyileştirici bitkiyi serpin. Bu otun iyileştirici özelliğini Akhilleus’dan öğrendik, o da Sentor Chiron’dan öğrenmişti.” der. Her ne kadar Homeros söz konusu bitkinin hangi bitki olduğu hususunda bilgi vermemiş olsa da Plinius bitkinin Akhilleus’un bitkinin yara iyileştirici etkisini keşfetmesinden sonra achilleos olarak anıldığını kaydeder. Bitkinin yaygın adı olan “civanperçemi” de muhtemelen Aşil ile ilgilidir ancak Ortaçağ metinlerde bitkiden yer yer “dilberperçemi” olarak bahsedildiğini de gördük. Tür adı Latince “bin yapraklı” anlamına gelir. Türün yaprak biçimine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Millefolium vulgare album”dur.

Mutfak

Yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Çiçek ve yapraklarından çay yapılır.

Geleneksel tıp

Büzücü, terletici, tonik, uyarıcı ve aromatiktir. Uzun süreli kullanımı alerjik cilt döküntülerine neden olabilir. Yaraları tedavi etmek, kan akışını durdurmak, soğuk algınlığı, ateş, böbrek hastalıkları ve adet sancısı tedavisinde kullanılır. Antiseptik, spazm çözücü, gaz giderici, safra salgısı arttırıcı, sindirime destek olucu, diş ağrısı giderici, uyarıcı ve toniktir.

Galen: Yaraların şişmesini engellemek için kullanılır.

Dioscorides: Yara iyileştiricidir.

Plinius: Sivri aletlerin açtığı yaraları iyileştirmek için kullanılır. Bu nedenle bazı bölgelerde “marangozun bitkisi” olarak bilinir. Sabanların yaraladığı öküzleri tedavi etmek için kullanılır.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Olgun bitkiler böcek, sinek ve karınca kovucudur. Bazı kuş türleri yuvalarında bitkinin yapraklarını kullanır, bunun yuvada parazit oluşumunu engellediği düşünülür. Erozyonla mücadelede kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 899. 1753. L.

Bir Cevap Yazın