FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Acanthaceae, çoğunluğu tropikal ve subtropikal bölgelerde yetişen otsu bitkiler, çalılar ve sarılıcı bitkilerden oluşan yaklaşık 212 ila 250 cins ve 2.500 ila 4.700’den fazla türü kapsamaktadır. Familyanın dört temel çeşitlilik merkezi; Orta Amerika’dan Brezilya’ya uzanan bölge, Afrika, Endonezya ve Malezya ile Hindistan’dır.

ALEMPlantae

TAKIMLamiales

Bilgi

Antik Yunan ve Roma mimarisinde, tapınakların sütunlarını süsleyen ünlü Korint sütun başlıkları, Acanthus mollis yapraklarından ilham alınarak tasarlanmıştır.
Pek çok türün yapraklarında, sisolit adı verilen kalsiyum karbonat birikintileri bulunur. Bu oluşumlar, yaprak yüzeyinde çizgiler veya lekeler halinde görülebilir.

Ekoloji

Olgunlaşan tohum kapsülleri kurudukça içlerinde hidrolik gerilim biriktirir. Kapsüle en ufak bir yağmur damlası değdiğinde veya bir hayvan dokunduğunda, aniden ikiye ayrılır (ballochory). Tohumlar, bitkinin geliştirdiği kanca benzeri özel yapılar sayesinde metrelerce uzağa fırlatılır.

Folklor

Avicennia, okyanusun tuzlu sularında ve oksijensiz çamurlarında yaşayabilen nadir ağaçlardandır. Deniz suyundaki tuzu yapraklarındaki özel bezler yardımıyla dışarı atarlar. Ayrıca toprağın altından yukarıya doğru yükselen nefes alma kökleri (pnomatofor) sayesinde gelgit esnasında su altında kalsalar bile nefes almaya devam ederler.

BİLİMSEL TANIM

Acanthaceae (Ayıpençesigiller) ot, çalı ya da tırmanıcılardan oluşan bir ailedir. Gövdeler genellikle 4 ya da 6 köşeli ve sıklıkla düğümlerin üzerinde şişkindir. Dallar genellikle açılı ya da çıkıntılıdır. Yapraklar karşılıklı, nadiren dairesel ya da rozet dizilişli olup stipül görülmez.

Çiçek durumu tek çiçekli ya da dikazyum halinde, sıklıkla koltuklarda ya da tepede bileşik salkım ya da salkım halindedir. Bırahteler çiçek başına bir adet ya da dikazyal kümelerde, iri, parlak renkli ya da minik ve yeşil renkli ve zaman zaman dikenlidir. Çiçekler çok ila tek simetrili ve erseliktir. Çanak dört ya da beş loblu, en azından tabanda kaynaşık ve uzunlukları eşit ya da eşit olmayan loblu ya da belirgin biçimde iki dudaklıdır. Taç yapraklar birleşiktir.

Ercik dört adettir. Yumurtalık üst durumlu ve iki bölümlüdür. Boyuncuk ipliksi, basit ve tepecik hunimsi ya da iki lobludur. Meyve kapsül halinde ve genellikle patlayarak açılır. Tohumlar bölüm başına tek ya da yirminin üzerinde ve tablamsı ila küreseldir.

POWO GBIF