Tanımı
Abutilon (İmamkavuğu) iki yıllık ila çok yıllık ya da nadiren tek yıllık ot ve çalılardan mürekkep bir cinstir. Gövdeler genellikle dik ya da nadiren sürünücü ila yükselicidir. Yapraklar düz ya da nadiren sığca üç loblu, saplı, genellikle yumurtamsı ve tabanda yüreksidir. Çiçekler genellikle sarı ila turuncu, nadiren beyaz, leylak ya da mor renkli, küçük ila orta büyüklükte, koltuklarda, tek ya da küme halindedir. Ekçanak görülmez. Çanak kupa ila çan biçiminde tüplü, beş loblu, loblar dairesel ila mızraksı, genellikle tepede sivri ile sipsivridir. Taç yaprak beş adet, genellikle çanaktan belirgin biçimde daha uzundur. Dişi organların tepe kısmı top başlıdır.
Meyve şizokarp formunda, dik, şişkin değil, küresel, yumurtamsı, yassı ya da silindiriktir. 5 ila 25 adet merikarpli, ucu sivri ila sipsivri ya da dikensi ve abaksiyal olarak açılmaktadır. Tohumlar merikarp başına genellikle 3 ila adettir. Bunlar topaçsı ya da böbreksi ve kısa havlı ya da az pürüzlüdür. Cins Amerika, Asya, Afrika ve Avustralya’ya özgüdür ancak günümüzde Avrupa’ya da dağılmıştır.🔗
Etimoloji
Cins adı (Abutilon) Arapça kökenli olup, İbn Baytâr, İbn Sînâ ve Beyrûnî gibi isimler bitki için Arapça kurbağa babası anlamına gelen ابوطليون adını tercih etmişlerdir. İsim kaynağı belirsiz olmakla birlikte, bitki tıpkı kurbağalar gibi sulak alanların kenarında olmayı tercih etmektedir. Ayrıca yarım metreyi bulan yürek biçimindeki yaprakları kurbağa yavruları için sıcak havalarda ya da tehlike durumlarında koruma sağlamaktadır. Burada bitkinin kurbağa yavrularını bir baba gibi koruyup gözetmesi kastedilerek hüsn-i talil yapılmış olunması muhtemeldir.
Kocaeli’ndeki türler
-
Abutilon × hybridum (Ağaç küpesi)
Abutilon × hybridum (Ağaç küpesi) genelde bahçe ve mezarlara dikilen ve yaz ortasından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Abutilon theophrasti (İmam kavuğu)
Abutilon theophrasti (İmam kavuğu) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve yaz sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Leave a Comment